Już 5 marca 2026 r. wchodzą w życie zmiany dotyczące obywateli Ukrainy przebywających w Polsce na podstawie tzw. specustawy. Rząd przyjął projekt ustawy
wygaszającej część rozwiązań wprowadzonych po wybuchu wojny w 2022 roku. Oznacza to stopniowe odchodzenie od nadzwyczajnych regulacji i powrót do
standardowych zasad legalizacji pobytu oraz zatrudnienia.
Dla rynku pracy – szczególnie dla firm zatrudniających cudzoziemców – to istotny moment, który wymaga uporządkowania dokumentacji i weryfikacji statusów prawnych pracowników.
Wygaszanie specustawy – co się zmienia?
Specustawa była rozwiązaniem wyjątkowym, wprowadzonym w trybie pilnym.
Umożliwiała szybkie nadanie numeru PESEL, uproszczony dostęp do rynku pracy oraz szeroki dostęp do świadczeń publicznych, w tym opieki zdrowotnej.
Nowe przepisy mają charakter porządkujący i dostosowują sytuację obywateli Ukrainy do ogólnych zasad prawa migracyjnego.
Zmiany obejmują przede wszystkim ograniczenie części uprawnień wynikających wyłącznie ze statusu ochrony czasowej, powrót do standardowych procedur związanych z legalizacją pobytu i pracy oraz modyfikację zasad dostępu do bezpłatnej opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.
W praktyce oznacza to, że nie wszystkie dotychczasowe uprawnienia będą przysługiwać automatycznie. Coraz większe znaczenie będzie miał formalny tytuł pobytowy oraz aktualność dokumentów.
Bezpłatna opieka zdrowotna – nowe warunki
Dotychczas obywatele Ukrainy objęci ochroną czasową mieli szeroki dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej na zasadach zbliżonych do obywateli polskich.
Po 5 marca dostęp ten będzie uzależniony od spełnienia określonych warunków formalnych. Część osób może utracić prawo do świadczeń finansowanych przez państwo, jeśli ich status pobytowy nie będzie zgodny z nowymi przepisami.
„Ustawa przewiduje stopniowe przejście w ochronie zdrowia na zasady zbliżone do obywateli polskich (składki i ubezpieczenie), z zachowaniem wyjątków m.in. dla dzieci, kobiet w ciąży, ofiar przemocy, rannych żołnierzy oraz nagłych przypadków. W konsekwencji znacznie ograniczony zostaje również dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej dla osób nieubezpieczonych. Będą funkcjonować tak samo, jak nieubezpieczeni obywatele Polski (…)”
-Gov.pl
Dla pracodawców oznacza to konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na kwestie zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych oraz aktualność dokumentów potwierdzających legalny pobyt pracownika.
Powrót do standardowych procedur zatrudnienia
Nowelizacja przepisów nie oznacza wykluczenia obywateli Ukrainy z rynku pracy.
Zatrudnianie będzie jednak w coraz większym stopniu opierało się na zasadach obowiązujących wobec innych cudzoziemców.
Może to wiązać się z koniecznością składania wniosków o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, dokładniejszą kontrolą podstaw zatrudnienia oraz większą odpowiedzialnością pracodawcy za prawidłowość dokumentacji.
W obecnej sytuacji kluczowe jest działanie wyprzedzające.
Firmy zatrudniające obywateli Ukrainy powinny przeanalizować aktualne podstawy pobytu swoich pracowników, sprawdzić terminy ważności dokumentów oraz w razie potrzeby rozpocząć procedury legalizacyjne z odpowiednim wyprzedzeniem.
„Specustawa była odpowiedzią na sytuację kryzysową. Dziś wchodzimy w etap stabilizacji i porządkowania systemu.
Dla firm oznacza to powrót do bardziej formalnych procedur, a dla pracowników – konieczność pilnowania swojego statusu prawnego.
Najważniejsze jest, aby nie reagować dopiero w momencie kontroli, lecz działać wcześniej.”
– Ludmiła Skorupa, właścicielka SAL.
Rynek pracy w nowej rzeczywistości
Zmiany legislacyjne nie oznaczają spadku zapotrzebowania na pracowników z Ukrainy.
Nadal pozostają oni ważną częścią polskiego rynku pracy, szczególnie w branżach produkcyjnych, logistycznych, budowlanych i usługowych.
Nowe przepisy wprowadzają jednak większą przejrzystość i formalizację.
Dla wielu firm będzie to moment uporządkowania dotychczasowych rozwiązań oraz dostosowania procesów kadrowych do aktualnych regulacji.
Wsparcie w zakresie legalizacji zatrudnienia
W Agencji Pracy SAL na bieżąco monitorujemy zmiany przepisów dotyczących zatrudniania cudzoziemców. Wspieramy pracodawców w weryfikacji dokumentów, pomagamy w procedurach legalizacyjnych oraz wyjaśniamy pracownikom ich prawa i obowiązki.
Zmiany w prawie nie muszą oznaczać komplikacji – pod warunkiem, że są wdrażane świadomie i z odpowiednim przygotowaniem.
Pracodawco: możesz wybrać także model outsourcingu pracowniczego.
Oznacza to, że to my zatrudniamy pracowników i bierzemy na siebie wszystkie formalności związane z legalizacją pobytu, zatrudnieniem oraz obsługą kadrowo‑płacową. Pracownik jest następnie delegowany do wykonywania pracy w miejscu wskazanym przez klienta. Dzięki temu przedsiębiorca zyskuje realne wsparcie operacyjne bez konieczności samodzielnego prowadzenia skomplikowanych procedur administracyjnych.
Dołącz do grona zadowolonych Klientów naszej agencji.
